Fiber eve mi geliyor apartmana mı? FTTH, FTTB ve FTTC farkı
Fiber internetin doğrudan dairenize mi, binanıza mı yoksa sokak kabinine mi kadar geldiğini nasıl anlarsınız? FTTH, FTTB, FTTC farkları ve pratik kontrol adımları.
Fiber internet her yerde aynı değil
"Fiber bağlantı" lafını duymak artık kolay, ama bu kelimenin altında üç farklı kurulum türü saklı. Hangisine sahip olduğunuz, ne kadar hız ve kararlılık alabileceğinizi doğrudan etkiliyor. Kurulum teknisyeni gitmiş, modem yanıyor, bağlantı var — ama evinizde olanın tam olarak ne olduğunu bilmiyorsanız bu yazı tam size.
FTTH, FTTB, FTTC ne anlama geliyor?
Üç kısaltma da "Fiber To The …" yani "… kadar fiber" demek. Sonundaki harf farkı, optik kabelin nerede bitip bakırın başladığını gösteriyor.
FTTH — eve kadar fiber
Optik kablo, ISP'nin santralinden çıkıp doğrudan sizin dairenizin içine kadar geliyor. Dairenizde bir ONT (Optical Network Terminal) cihazı oluyor; oraya ethernet kablosuyla router bağlanıyor. Bu kurulumda bakır hiç devreye girmiyor. Hız tavanı gigabit ve üzeri; çoğu tarifede upload/download hızları birbirine yakın ya da simetrik.
FTTB — binaya kadar fiber
Optik kablo binanın ortak alanına — genellikle bodrum kattaki teknik odaya ya da giriş katındaki pano kutusuna — kadar geliyor ve orada ONT cihazına bağlanıyor. Dairelere dağıtım binanın mevcut kablo altyapısıyla yapılıyor: bu ethernet olabilir, bazen eski bakır çift kablo (EFM veya VDSL2) olabilir. Dairenize kadar bakır devredeyse hız, kat sayısına ve kablonun yaşına göre değişiyor.
FTTC — sokak kabinine kadar fiber
Optik kablo binanıza bile gelmiyor; sokak başındaki DSLAM kutusuna kadar uzanıyor. Buradan evinize olan son bağlantı, zaten var olan telefon bakır kablolarından geçiyor. Türkiye'de bu teknolojiye çoğunlukla "VDSL" deniyor. Hız, DSLAM'a olan mesafenizle doğrudan bağlantılı; mesafe arttıkça hız düşüyor.
Hangi kuruluma sahip olduğunuzu nasıl anlarsınız?
Teknisyen her zaman açıklama yapmaz; modem takılıp gidebilir. Ama birkaç pratik kontrol yeterli.
1. Dairenizde ONT cihazı var mı?
ONT cihazı genellikle beyaz, küçük bir kutu; üzerinde fiber optik giriş (ince plastik kablo) ve ethernet çıkışı var. Bu cihaz dairenizin içindeyse büyük olasılıkla FTTH ya da ethernet üzerinden dağıtım yapan bir FTTB bağlantısı alıyorsunuzdur.
2. ONT koridorda ya da bodrum katta mı?
Bina girişinde veya kat koridorunda ortak bir teknik pano varsa ve ONT orada takılıysa FTTB alıyorsunuzdur. Dairenize o noktadan bakır veya ethernet geliyor; kablonun türü binanın altyapısına göre değişiyor.
3. Dairenizde yalnızca telefon soketi ve DSL modem mi var?
Optik kablo evinize girmediyse ve bağlantınız eski telefon hattından geliyorsa FTTC/VDSL kullanıyorsunuzdur. Bu durumda modeminizde "DSL" veya "VDSL" ibaresi yazıyor olmalı.
4. Operatörünüzü arayın
Operatörün teknik desteği, abonelik detaylarınızda hangi altyapının kayıtlı olduğunu görebiliyor. "Altyapım FTTH mı FTTB mi FTTC mi?" diye sormak yeterli.
Performans açısından ne fark eder?
Hız tavanı
FTTH'de optik kablo doğrudan dairenize geldiği için operatörün sunduğu pakete göre 1 Gbps ve üzerinde hız alabilirsiniz. FTTB'de bina içindeki dağıtım kablolarının kalitesi belirleyici; iyi ethernet kablolama varsa Gbps'e ulaşabilirsiniz, eski bakır hatla 100 Mbps'de takılı kalabilirsiniz. FTTC'de bakır segmentin uzunluğu hız tavanınızı doğrudan sınırlıyor.
Kararlılık
Fiber-only hatlar (FTTH) hava koşullarından ve elektromanyetik gürültüden etkilenmiyor. Bakır kablo devredeyse — FTTB'nin eski binalardaki dağıtımında ya da FTTC'de — çevresel etkenler hızı zaman zaman dalgalandırabiliyor.
Upload hızı
FTTH ve ethernet dağıtımlı FTTB'de upload/download hızları çoğu zaman simetrik ya da simetriğe yakın. FTTC/VDSL'de upload hızı, download hızının belirgin şekilde altında kalıyor; bu video konferans, bulut yedekleme veya büyük dosya gönderimi için fark yaratıyor.
Kurulum türünü öğrenince ne yapabilirsiniz?
| Kurulum türü | Eve giren bağlantı | Tipik hız aralığı | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|
| FTTH | Optik fiber | 100 Mbps – 1 Gbps+ | En kararlı seçenek |
| FTTB (ethernet dağıtım) | Ethernet | 100 Mbps – 1 Gbps | Bina içi kablo yaşı önemli |
| FTTB (bakır dağıtım) | Bakır/EFM | 35 – 100 Mbps | Kat mesafesi etkili |
| FTTC/VDSL | Bakır (telefon hattı) | 16 – 100 Mbps | Santrale mesafe belirleyici |
Adresinizde FTTH seçeneği varsa ve şu anda VDSL kullanıyorsanız, geçiş hız ve kararlılık açısından ciddi fark yaratabilir. Hangi altyapının adresinizde mevcut olduğunu altyapı sorgulama sayfasından kontrol edebilirsiniz. Geçiş yolculuğunun adımlarına bakmak isterseniz ADSL veya VDSL'den fibere nasıl geçilir yazısına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
ONT cihazı ile router aynı şey midir?
Hayır, farklı cihazlar. ONT (Optical Network Terminal), optik sinyali elektrik sinyaline çeviren bir dönüştürücü; Wi-Fi dağıtmaz, yalnızca ethernet çıkışı verir. Bazı operatörler her iki işlevi tek kutuda birleştirmiş cihazlar kullanıyor, bu yüzden karışıklık yaşanabiliyor. Eğer cihazınızın üzerinde ince plastik fiber giriş portu varsa bu bir ONT'tur.
VDSL'den FTTH'ye geçmek için ne yapmak gerekiyor?
Önce adresinizde FTTH altyapısının mevcut olup olmadığını kontrol etmeniz gerekiyor — her binaya fiber gelmiyor. Altyapı varsa ya mevcut operatörünüzden altyapı yükseltme talep edebilirsiniz ya da FTTH sunan başka bir operatöre geçebilirsiniz. Geçişte teknisyen dairenize yeni bir optik kablo çekiyor ve bir ONT cihazı yerleştiriyor. Eski hattınızı iptal etmeden önce taahhüt süresi varsa cayma bedeli çıkıp çıkmadığını kontrol edin.
Faturamda "fiber" yazıyor ama gerçekten FTTH mi kullanıyorum?
Mutlaka değil. Bazı operatörler FTTC altyapısını da pazarlamada "fiber" olarak tanımlıyor; arka planda fiber kablo kullanıldığı doğru, ama son segment bakırdan geçtiği için performans tam fiber kurulumdan farklı. Gerçek kurulum türünüzü öğrenmek için operatörü aramak ya da altyapı sorgulaması yapmak gerekiyor.
Komşum daha hızlı internet alıyorsa bunun sebebi FTTH/FTTB farkı mı olabilir?
Evet, bu oldukça yaygın bir durum. Aynı binada bile farklı daireler farklı altyapı türlerine sahip olabiliyor; biri FTTH, diğeri VDSL kullanıyor olabilir. FTTB binalarında kat konumu da etkili — ONT'a daha yakın veya bina içi kablonun kaliteli olduğu hatlara denk gelen daireler daha iyi performans alıyor.
Bu yazıdaki teknik bilgiler standart fiber altyapı tanımlarına dayanmaktadır; operatörden operatöre uygulama farklılıkları olabilir. Adresinize özel bilgi için operatörünüzü arayın ya da altyapı sorgulama sayfasını kullanın.
