İnternet her 5 dakikada bir kopup kendi kendine geri geliyorsa, bu sıradan bir arızadan daha konuşkan bir belirtidir. Tek seferlik bir kesilme için "hat kalktı" demek yetmez; ama kesilme bir saat içinde onlarca kez tekrarlıyorsa modem zaten kendi içinde bir hikâye anlatıyor demektir. Bu yazı, o hikâyeyi operatörü aramadan önce kendi başınıza çözmenizin yolunu gösteriyor.
Önce bir şeyin altını çizelim: "5 dakikada bir" ifadesi kesin bir sabit değildir. Aynı belirti kendini üç, yedi, on dakikada bir de gösterebilir. Önemli olan düzenli aralık. Düzensiz, günde iki-üç kez olan kesilmeler farklı bir kategoridir; onun için internet neden sürekli kopuyor rehberi daha uygundur. Bu yazı, saat gibi işleyen periyodik döngüye odaklanıyor.
Düzenli kopma döngüsünün dört tipik kaynağı
Her kopmada modemin WAN ya da "Internet" ışığının birkaç saniye söndüğünü, sonra yeniden yanıp yeşile döndüğünü görüyorsanız kesilme fiziksel hatta değil, oturumda oluyor demektir. Modem bağlantıyı yeniden kuruyor — buna resync denir. Peki oturumu bu kadar düzenli şekilde ne koparır?
| Belirti | Olası kaynak |
|---|---|
| Hat ışığı (DSL / PON / Fiber) hiç sönmüyor, sadece Internet ışığı sönüyor | PPPoE oturum sorunu, kimlik doğrulama veya operatör IP havuzu |
| Hat ışığı da sönüp yanıyor (DSL retrain, LOS kırmızı) | Fiziksel hat / ONT alarmı |
| Modem sıcak, kasa elle tutulmayacak kadar yanıyor | Aşırı ısınma, iç güç devresi |
| Her gece aynı saat diliminde başlayıp birkaç saat sürüyor | Operatör bakım penceresi |
Döngüyü ayırmak için önce bu dört satırı eleyin. Birini elemeden diğerine geçmeyin — çoğu ev bağlantısında iki belirti aynı anda görünür ve yanlış kaynağa saatlerce harcanır.
PPPoE resync döngüsü: oturum kopuyor, hat durmuyor
Bakır veya fiber hattınız sağlam olsa bile internet kopabilir. Operatör sizden önce bir oturum açar; evde modem kendisini operatörün ağ kapısına PPPoE denen bir protokolle tanıtır. Bu oturum süreli bir anlaşmadır: belirli aralıklarla yenilenir. Karşı taraftan yanıt gelmezse modem oturumu kapatır ve yenisini açar.
Oturum yenileme döngüsü düzenli aralıkla tekrarlıyorsa sorun büyük olasılıkla şu üçünden biridir:
- Keep-alive paketleri cevaplanmıyor. Operatör tarafında bir yönlendirici arıza vermiştir, modem yanıt alamayıp oturumu düşürür.
- Kimlik bilgisi çakışması. Aynı abone bilgisiyle başka bir modem de bağlantı kurmaya çalışıyorsa taraflar sırayla birbirini atar. Bu özellikle evde ikinci bir modem tak-çıkar yapıldığında görülür.
- IP havuzu dolmuş. Yoğun saatlerde operatörün bazı POP'larında dinamik IP havuzu doyma noktasına gelir; yeni oturumlar gecikmeli açılır.
Bu üç ihtimalin hiçbirini ev tarafından düzeltemezsiniz. Ama oluyor mu olmuyor mu kararını evde verirsiniz: modem panelinin System Log veya Event Log sekmesinde art arda "PPPoE disconnect" / "LCP timeout" satırları görüyorsanız oturum katmanında bir sorun var demektir.
Fiber ONT alarmı ve LOS ışığı
Fiber abonesiyseniz modem kutusunun üstünde (ya da ayrı bir ONT kutusunda) "LOS" ya da "Optical" diye etiketli bir ışık vardır. Normalde sönüktür; yandığı an kablonun ucundaki ışık sinyali gelmiyor demektir. LOS birkaç saniye yanıp sönüp sönüyorsa fiziksel katmanda bir bozulma başlamıştır:
- Kablo ekleme noktasında (daire girişindeki küçük kutu) bir kıvrım ya da gevşek konektör olabilir.
- Binaya gelen ana hat bakım geçirmiş, ekleme eski ucunda gevşemiş olabilir.
- ONT'un optik alıcısı yaşlanmış olabilir — bu durumda operatör cihazı değiştirir.
LOS yanıp sönerken cihazı sıfırlamanın bir anlamı yoktur; sorun elektronik değil, optiktir. Cihazı yerinden oynatmak, kablonun kıvrımını açmak bazen geçici olarak düzeltse de kalıcı çözüm için teknisyen gerekir. Bunu operatöre aktarırken "LOS ışığı periyodik yanıp sönüyor" cümlesini kullanmak sürecinizi hızlandırır — "internet gidip geliyor" demekten çok daha açıklayıcıdır.
Modem aşırı ısınması: sessiz ama yaygın bir sebep
Elektronik ev cihazlarının ömrü boyunca verdiği en sinsi sinyal ısıdır. Modemin bir köşesinde parmakla dokunulmayacak kadar sıcak bir nokta varsa iç güç devresi veya ana işlemci termal korumaya girip cihazı birkaç dakikalığına "resetliyor" olabilir. Dışarıdan bakıldığında bu, "internet kendi kendine kesilip geliyor" gibi görünür.
Hızlı test: Modemi yarım saat için kapatın, serin bir noktaya (TV'nin arkası değil; pencere kenarı, hava alan bir raf) alın, altına katı bir nesne koymayın. Sonra geri açın. Kopmalar bir-iki saat daha gelmiyorsa ısı kaynaklıydı. Bu durumda kalıcı çözüm cihazı serbest hava akımına sahip bir yere taşımak; kapaklı dolap, kitap arası, televizyon üstü gibi yerlerde bırakmamaktır.
Isınmadan şüpheleniyorsanız ikinci bir ipucu: cihazın adaptörü de ısınır. Adaptör dokunulmayacak kadar yanıyorsa, güç kaynağı yorulmuştur. Aynı voltaj/amper değerine sahip yedek bir adaptörle denemek, cihazı değiştirmeden önce gelen güç dalgalanması ihtimalini eler.
Operatör bakım penceresi: gece saatlerine dikkat
Bazı operatörler altyapı bakımlarını gecenin ilerlemiş saatlerinde planlar. Birkaç dakika süren art arda kesilmeler, aynı saat diliminde (örneğin 02:00 - 04:00 arası) sürekli oluyorsa bu büyük ihtimalle bir bakım penceresidir. Günün geri kalanında hiçbir sorun yoksa durum bu şekilde teşhis edilir.
Bunu doğrulamak için iki yöntem var:
- Modem günlüğünde kesilme damgalarının saatini not edin. Üç gece üst üste aynı saatlerde oluyorsa programlı bakım olasılığı yüksektir.
- Operatörün duyuru sayfasını (arıza/bakım bildirimleri) kontrol edin. Bazı operatörler planlı bakımları önceden ilan eder; bazıları etmez.
Bakım kaynaklı döngüler geçicidir. Birkaç gün sonra kendiliğinden biter. Konuyla daha geniş ilgileniyorsanız gece internet kesintisi bakım mı arıza mı yazısı ayrımı daha ayrıntılı gösteriyor.
Operatörü aramadan önce yapılacaklar
Teknik destek bir çağrıda ortalama aynı soruları sorar. Eğer aşağıdaki bilgileri önceden hazırlarsanız çağrı süresi kısalır ve servis kaydınız doğru kategoride açılır:
- Modem günlüğü. Panelde System Log / Event Log sekmesinde son 24 saatin kesilme kayıtlarını ekran görüntüsü olarak alın.
- Kesilme zamanları. Düzenli aralığı net yazın: "her ~5 dakikada bir, 3 saniye kesinti" gibi.
- Işık durumu. WAN mı sadece sönüyor, DSL/PON da mı? LOS kırmızı yanıyor mu?
- Modem sıcaklığı. Dokununca ne hissediyorsunuz?
- Kablolu ve kablosuz ayrımı. Kesilme sırasında kablolu bağlı cihazdaki Windows "ağ kablosu takılı değil" uyarısı görüyor musunuz? Eğer evet, sorun modemin WAN tarafında; hayır ise sadece dış bağlantıda.
Kesilmenin yalnızca Wi-Fi tarafında görünüp kabloda görünmediğinden şüpheniz varsa önce Wi-Fi sürekli kesiliyor ama kablo takınca çalışıyor yazısını inceleyin — oradaki ayrım bu teşhiste çok vakit kazandırır. Kesilmenin bende mi operatörde mi olduğunu kafa karışıklığı olmadan ayırmak için ise internet arızası bende mi operatörde mi yazısı iyi bir ikinci okuma.
Bulunduğunuz adreste hangi altyapı var, operatör seçeneğiniz ne durumda görmek isterseniz altyapı sorgulama sayfasını kullanabilirsiniz; bazen periyodik kopma sadece hat kalitesinden kaynaklanıyordur ve farklı altyapı arzuhal meselesi değil, direkt çözümdür.
Sık sorulan sorular
Modem yeniden başlatınca döngü geçiyor, ertesi gün yine başlıyor. Çözüm mü, maskeleme mi?
Maskeleme. Yeniden başlatma oturumu sıfırladığı için birkaç saatliğine sorunu gizler ama kaynağı değiştirmez. Döngü aynı saatte veya aynı aralıkla tekrar başlıyorsa ya oturum katmanında ya ısı katmanında bir sebep vardır; modemi kapatıp açmak sadece sayacı sıfırlar.
Hız düşüklüğü, kopma ve ping artışı aynı anda oluyor — aynı kaynaktan mı?
Çoğunlukla evet, çünkü modem resync öncesi bir süre hat kalitesi bozulur. Önce ping yükselir, sonra oturum kopar, sonra toparlar. Bu sırayı modem günlüğünde zaman damgalarıyla takip edebilirsiniz; kalıbı gördüğünüzde operatöre konuyu "intermittent + packet loss" olarak iletmek doğru servis kaydı açtırır.
Operatör "hat sağlam" diyor ama kopma devam ediyor. Ne demek?
"Hat sağlam" cümlesi genellikle fiziksel katmanı (DSL senkronu veya fiber ışık seviyesi) kastediyor. Ama oturum tarafındaki sorunlar bu testte görünmez. Kopma sürüyorsa teknisyenden sadece hat testi değil, oturum logları istemek gerekir. Bu talebi açıkça söylemek sorunun kayıt kategorisini değiştirir.
Modem değiştirmeli miyim?
Yalnızca başka ihtimalleri eledikten sonra. Sıcak modem, yaşlı adaptör ve donmuş firmware döngü yaratabilir; ama yeni modem öncesi ısı ve kablo kontrolünü yapmamış olursanız bir ihtimal yeni cihazda da aynı şeyi görürsünüz. Döngünün kaynağı modem değilse cihaz değişikliği yalnızca parayı tüketir.
Bu yazıdaki teşhis adımları donanım markasından bağımsız mekanik bilgiye dayanır; modem markanıza göre menü yolları değişebilir ama katmanlar aynıdır. Fiyat ve altyapı değişiklikleri için adres bazlı sorgulama her zaman daha güncel sonucu verir.